در واقع آنتي‌بيوتيك آموكسي‌سيلين كه براي اكثر قريب به اتفاق مردم شناخته شده است توانايي از بين بردن برخي از باكتري‌ها را ندارد چراكه برخي از باكتري‌ها با داشتن آنزيمي به نام بتا لاكتاماز، هسته بتا لاكتام موجود در پني‌سيلين‌ها (كه آموكسي‌سيلين نوعي از آنهاست) را غيرفعال مي‌كنند و كارايي آنتي‌بيوتيك را از بين مي‌برند. در چنين مواردي نوعي داروي ديگر بايد اضافه شود تا بر اين نوع باكتري‌ها نيز اثر كند. اسيد كلاولانيك دارويي است كه بر آموكسي‌سيلين اضافه مي‌شود تا بتواند با مهار بتالاكتاماز باكتري‌ها، اين اسلحه باكتري‌ها را بي‌اثر كند و آموكسي‌سيلين بتواند آنها را از بين ببرد و به اين ترتيب با طيف بيشتري از باكتري‌هاي ايجادكننده عفونت مبارزه كند. اين در حالي است كه خود اسيد كلاولانيك در درمان عفونت به تنهايي موثر نيست. عفونت‌هاي دستگاه تنفس تحتاني، عفونت گوش مياني، سينوزيت، عفونت‌هاي ادراري و... از جمله موارد مصرف كوآموكسي‌كلاو هستند. معمولا كوآموكسي كلاو در دوزهاي منقسم هر 8 ساعت تجويز مي‌شود و ميزان دوز آن بسته به سن و وزن بيمار و نيز شدت عفونت متغير است. در كودكان معمولا شكل سوسپانسيون و در بزرگسالان شكل قرص آن مصرف مي‌شود. دوره مصرف كوآموكسي كلاو بايد به طور كامل تكميل شود و قطع مصرف آن پيش از اتمام ميزان تجويز شده توسط پزشك مي‌تواند منجر به عود علائم شود. در صورت مصرف داروهاي ضدالتهابي غيراستروئيدي مانند پروفن و آسپرين يا داروهاي ضدانعقاد خون نظير وارفارين و نيز قرص‌هاي پيشگيري از بارداري حتما بايد پزشك خودرا مطلع كرد.

متاسفانه يكي از مهم‌ترين علل خوددرماني‌ها و طبيعتا عوارض وخيم داكسي‌سايكلين از اين واقعيت نشات مي‌گيرد كه بيمار پس از يك دوره مصرف آن و مشاهده اثرات درماني خوب اين دارو، ديگر به توصيه‌هاي پزشك در دفعات بعدي ابتلا توجه نمي‌كند و گمان مي‌كند كه مي‌تواند خودسرانه باز هم مدتي اضافه از داكسي‌سايكلين استفاده كند. اين در حالي است كه در كنار اثرات درماني منحصر به‌فرد داكسي‌سايكلين، اين دارو از جمله پرعارضه‌ترين آنتي‌بيوتيك‌ها محسوب مي‌شود به همين دليل بايد تنها به تشخيص پزشك معالج تجويز و مصرف شود.

- بهتر است اين دارو را با شكم پر و با آب فراوان ميل كنيد، چرا كه مهم‌ترين عارضه داكسي‌سايكلين اثرات سوزانندگي مخاط است و اگر در داخل حفره دهان يا مري كپسولش باز شود، مي‌تواند مخاط را بسوزاند و زخم‌هاي شديدي را پديد آورد.

- معمولا اين دارو در 2 دوز با فاصله 12 ساعت يك بار مصرف مي‌شود و باز هم به دليل عوارض آن سعي شود كه دوز مصرفي فراموش نشود و اگر بيش از 4 ساعت از مصرف دوز مورد نظر، بيمار يادش بيفتد، بهتر است كه دوز فراموش شده را حذف و دوز بعدي را سر ساعت مصرف كند.

- كساني كه داكسي‌سايكلين مصرف مي‌كنند، مراقب باشند كه زياد زير نور آفتاب نايستند، چرا كه اين دارو باعث ايجاد حساسيت نسبت به نور هم در چشم‌ها و هم در پوست مي‌شود و باعث قرمزي ناشي از تابش نور در هر دو بافت مي‌شود.

- هرگز از ياد نبريد تجويز داكسي‌سايكلين در كودكان زير 8 سال كاملا ممنوع است.

- اگر از داروهاي ضد بارداري مصرف مي‌كنيد، هنگام مصرف داكسي‌سايكلين از روش ديگري نيز بهره ببريد چراكه داكسي‌سايكلين تا حدي اثرات داروهاي ضد بارداري را كم مي‌كند.

بطور كلي داروهايي كه براي سرفه تجويز مي‌شوند 2 دسته هستند؛ يكي دسته داروهايي كه بر مركز سرفه در دستگاه عصبي مركزي اثر و سرفه را از آن ناحيه سركوب مي‌كنند كه داروهايي مانند دكسترومتورفان از اين دسته هستند و دوم دسته اكسپكتورانت‌ها هستند كه سبب رقيق شدن خلط و ترشحات دستگاه تنفسي مي‌شوند و به اين وسيله خروج ترشحات تسهيل و مجاري تنفسي از خلط و ترشحات پاك مي‌شود. گايافنزين و اكسپكتورانت ساده و همراه با كدئين در اين دسته دارويي قرار دارند. در واقع شربت اكسپكتورانت حاوي 3 تركيب است. گايافنزين با رقيق كردن خلط چسبندگي آن را كاهش مي‌دهد و خروج آن را سهولت مي‌بخشد، كلرفنيرآمين اثر آنتي‌هيستاميني دارد و سودو افدرين ترشحات را كم مي‌كند و اثر ضد احتقاني دارد. گاهي كدئين نيز به اين سه تركيب اضافه مي‌شود كه اثر آرام بخشي به آن مي‌افزايد.

متاسفانه ديده شده كه بسياري از بيماران آسمي، خودسرانه بنا به توصيه ساير بيماران اقدام به مصرف اسپري سالبوتامول مي‌كنند، بي‌آن‌كه بدانند اين دارو تنها بايد زير نظر پزشك متخصص و با توجه به روند بيماري با دوز مشخص تجويز شود، در غير اين صورت حتي در هنگام بروز حمله آسم هم شايد نتواند براي بيمار مفيد باشد.

مهم‌ترين نكته درخصوص سالبوتامول، مصرف صحيح اين دارو است؛ چراكه اگر اصول مصرف اين دارو رعايت نشود، اثرات درماني سالبوتامول هرگز نمايان نخواهد شد و بيمار گمان مي‌كند كه اين دارو برايش مفيد نيست.

براي اين منظور در اكثر اوقات در هر وعده بايد از سالبوتامول دو پاف مصرف كنيد و هر پافش هم اصول مصرف خاص خود را دارد. در مرحله بعدي، اسپري را بخوبي تكان دهيد و قبل از فشار دكمه آن يك نفس عميق بكشيد و با تمام قوا نفس خود را بيرون دهيد و حال قبل از شروع دم بعدي، اسپري را به داخل دهان ببريد و يك پاف به داخل حفره دهان بزنيد و سپس بسرعت يك نفس عميق بكشيد و سعي كنيد تمام دارو را به داخل ريه‌هاي خود وارد كنيد. در مرحله بعدي سعي كنيد تا 10 بشماريد و سپس بازدم را انجام دهيد. دوز بعدي هم بايد بدين شكل مصرف شود و البته بهتر است هنگام پاف كردن، بيني خود را بگيريد تا دارو فقط وارد حفره دهان و سپس ريه‌ها شود.

ـ اگر دوز مصرفي خود را فراموش كرديد، به محض به ياد آوردن دارو را مصرف كنيد، مگر زماني ‌كه كمتر از يك تا 2 ساعت به دوز بعدي زمان مانده باشد.

ـ در صورتي‌ كه از بيماري قلبي و فشار خون بالا رنج مي‌بريد، به دليل تداخل اكثر دارو‌هاي اين بيماري‌ها با سالبوتامول، با پزشك معالجتان حتما مشورت كنيد.

ـ سردردهاي خفيف، سرگيجه، خونريزي از بيني و گرگرفتگي و برخي موارد نه‌چندان مهم، از عوارض اين دارو است، ازاين‌رو در صورتي كه خيلي اين عوارض شديد نيست، نگران نباشيد.

ـ دارو را حتما از نور و حرارت محافظت كنيد؛ چون بدون آن كه متوجه شويد، خاصيت خود را از دست مي‌دهد.

به طور كلي اين دارو همانند آسپرين و ديگر هم خانواده‌هاي خود خطر ايجاد زخم‌هاي گوارشي را بالا مي‌برد،
بنابراين در كساني كه سابقه زخم يا خونريزي گوارشي دارند نبايد مصرف شود. اين دارو تداخلات دارويي پر اهميتي با داروهاي كاهنده فشار خون مانند آتنولول و لوزارتان و كاپتوپريل و هم خانواده‌هاي آنها دارد و سبب مي‌شود كه اثر آنها كم شود. بنابراين بيماران مبتلا به فشار خون بالا بايد در مصرف پيروكسيكام با پزشك خود در اين مورد مشورت كنند. پيروكسيكام اثر داروهاي ضد انعقادي مانند آسپرين، هپارين و وارفارين و كلوپيدوگرل و... را افزايش مي‌دهد و خطر خونريزي را براي مصرف‌كنندگان اين داروها به دنبال دارد. پيروكسيكام با داروهاي ديگري مانند ليتيوم، كلستيرامين و... نيز تداخل دارد.

به طور كلي تزريق اين دارو در هيچ شرايطي براي كودكان مورد تائيد قرار نگرفته است و براي درمان علائم آرتريت جوانان هم هرگز توصيه نمي‌شود.

همچنين تزريق عضلاني آمپول پيروكسيكام، آسيب بافتي را در پي دارد و براي كاهش اين عارضه حتما بايد به صورت عميق در عضله سريني تزريق شود. نكته قابل توجه آن است كه دردهاي خفيف تا متوسط اسكلتي معمولا به درمان‌هاي خوراكي و موضعي جواب مي‌دهند و نيازي به استفاده از داروهاي ضد درد تزريقي نيست. تزريق آمپول پيروكسيكام مي‌تواند سبب ايجاد عوارض ناخواسته‌اي مانند فلج برگشت‌ناپذير پا شود، بنابراين هيچ‌گاه بدون تجويز پزشك اقدام به تزريق اين دارو نكنيد.

همچنين به علت داشتن اثرات ضد دوپاميني، شل شدن عضلات معده ناشي از دوپامين را مهار مي‌كند و سبب افزايش حركات دودي معده و افزايش سرعت تخليه معده مي‌شود. اين دارو به طور معمول در مواردي همچون درمان تهوع و استفراغ ناشي از جراحي يا شيمي‌درماني، برگشت محتويات معده به مري يا همان ترش كردن، آهسته بودن تخليه معده، گاستروپارستزي ديابتيك، سردرد عروقي و سكسكه مقاوم. همچنين به عنوان تحريك‌كننده ترشح شير در مادران شيرده به بيمار تجويز مي‌شود. اين دارو به 3 شكل قرص، آمپول و قطره وجود دارد. فرم خوراكي آن بسرعت از طريق دستگاه گوارش جذب مي‌شود. زمان شروع اثر آن از راه خوراكي 30 تا 60 دقيقه و از راه وريدي 30 دقيقه است. محل اصلي متابوليسم آن، كبد است و دفع آن عمدتا از راه كليه است. در ضمن طول اثر دارو 21 ساعت است. در كنار اين مزايا، استفاده اين دارو ممكن است سبب تغييرات فشار خون، افزايش ضربان قلب و بخصوص در كودكان و نوجوانان سبب گرفتگي گردن، لرزش دست و سستي پاها شود. همچنين بندرت مي‌تواند سبب گيجي، خواب‌آلودگي، بي‌قراري و اسهال شود.

مسكن‌ها، داروهاي ضدافسردگي، داروهاي ضداضطراب، خواب‌آورها، آنتي‌هيستامين‌ها، داروهاي ضددرد مخدر و ليتيوم را نبايد به همراه پلازيل مصرف كرد.

به طور كلي تجويز داروها براي نوزادان و كودكان از اهميت خاصي برخوردار است؛ چراكه دستگاه‌هاي بدنشان مانند دستگاه گوارش كبد و كليه از نظر هضم، جذب و دفع متفاوت و حساس‌تر از بزرگسالان است. بنابراين در مورد مقدار دارو، زمان تجويز دارو و همراهي غذا و دارو، دقت بيشتري را بايد به كار برد. بنابراين در مصرف قطره پلازيل براي كودك خود به اين نكات توجه كنيد:

اين دارو جزو داروهاي بدون نسخه نيست، بنابراين حتما با دستور پزشك بايد استفاده شود.

مقدار مصرف آن به صورت يك قطره به ازاي هر كيلوگرم وزن بدن، هر 8 ساعت است.

قطره را نيم ساعت قبل از غذا به كودك بدهيد.

چنانچه كودك حساسيت به صورت برافروختگي صورت و انحراف چشم‌ها داشت، بايد از دادن قطره خودداري كرد. در صورتي كه كودك شما داروي ديگري نيز دريافت مي‌كند، حتما پزشك را در جريان قرار دهيد. طبق گزارش انجمن طبي كودكان آمريكا به علت عوارض بايد از مصرف قرص يا شربت پسدوافدرين يا آنتي‌هيستامين همراه با پلازيل خودداري كرد.

كلرديازپوكسايد از خانواده بنزوديازپين‌هاست كه داروهايي مانند اگزازپام و كلونازپام و...نيز جزو آنهاست و به صورت قرص‌هاي 5 و 10 ميلي‌گرمي در داروخانه‌ها وجود دارد. كلرديازپوكسايد با اثر خاص خود بر سيستم عصبي مركزي به طريق شيميايي سيناپس‌هاي مغزي را كه در واقع مدارهاي الكتروني مغز هستند مهار مي‌كند و به نوعي سيستم اعصاب مركزي را دچار درجاتي از آرامش مي‌كند كه بسته به دوز مصرفي مي‌تواند سيستم عصبي را از آرامش خفيف تا خواب آلودگي و كما ببرد. اين دارو از راه خوراكي جذب نسبتا كاملي دارد و حتي در شير مادر نيز ترشح شده و قابليت عبور از جفت را نيز دارد و لذا مي‌تواند بر جنين نيز اثر كند و باعث خواب آلودگي، ضعف عضلاني و نيز علايم قطع مصرف مواد مغذي در نوزاد تازه متولد شده شود؛ به همين دليل در بارداري و شيردهي منع مصرف دارد.مصرف كلرديازپوكسايد با ساير ضعيف‌كننده‌هاي سامانه عصبي مانند داروهاي ضدتشنج، الكل يا ساير داروهاي آرام‌بخش، مواد مخدر، آنتي‌هيستامين‌ها و نيز سايمتيدين مي‌تواند اثر آن را تشديد كند و در چنين مواردي خطر خواب‌آلودگي به همراه وقفه تنفسي و نيز كاهش ضربان قلب وجود دارد. مصرف داروهاي كاهنده فشار خون نيز به همراه كلرديازپوكسايد مي‌تواند خطر افت فشار خون را داشته باشد. اين دارو اثر لوودوپا را كه از داروهاي كاهنده علائم پاركينسون است كاهش مي‌دهد و علائم را تشديد مي‌كند. آنتي‌اسيدهاي معده نيز جذب كلرديازپوكسايد را كاهش مي‌دهند، بنابراين توصيه مي‌شود كه حتما پزشك خود را در جريان مصرف همه داروهاي خود قرار دهيد.

عمده‌ترين علت مصرف اين دارو براي آكنه يا جوش‌هاي مقاوم به درمان، بعضي بيماري‌هاي التهابي و عفوني پوست و همچنين بعضي بيماري‌هاي پوستي با منشأ ژنتيك و ارث است.

يكي از اجزاي مهم پوست غده سباسه است كه با توليد سبوم يا چربي مخصوص پوست، آن را نرم، لطيف و مقاوم نگه مي‌دارد. تعداد غدد سباسه در نواحي سر و صورت بيشتر از ساير نقاط بدن است و به همين دليل، اين نقاط از بدن زودتر از ساير نقاط بدن چرب شده و نيازمند شستشوي بيشتر است و در شرايطي خاص تحت تاثير عوامل هورموني بخصوص در دوران بلوغ يا عوامل ارثي، محيطي، دارويي و ديگر علل ناشناخته، تعداد و اندازه اين غدد بيشتر و بزرگ‌تر شده و ميزان توليد سبوم يا چربي پوست بشدت افزايش مي‌يابد كه نتيجه آن بروز جوش يا آكنه و در موارد شديدتر كيست‌هاي عفوني زيرپوستي است كه عدم درمان يا درمان نامناسب منجر به تخريب پوست و بروز اسكار يا جوشگاه دائمي در زيباترين عضو بدن يعني پوست صورت مي‌شود و مي‌تواند ضمن آسيب و صدمات روحي جبران‌ناپذير و كاهش فعاليت‌هاي مفيد اجتماعي، هزينه‌هاي گزافي را به فرد بيمار، خانواده و اجتماع او براي رفع جوشگاه و كسب زيبايي اوليه در آينده تحميل كند.

به همين لحاظ آكوتان تنها داروي موثري است كه مي‌تواند فعاليت غيرطبيعي غدد سباسه را در مدت مشخص (6 ماه تا يك سال) به طور چشمگيري كنترل و درمان و از بروز جوشگاه دائمي جلوگيري كند. اما اين به آن معني نيست كه هر جوش و آكنه‌اي بايد با داروي آكوتان درمان شود. زيرا اولا آكنه‌هاي خفيف تا متوسط با داروهاي موضعي و ساير آنتي‌بيوتيك‌هاي خوراكي قابل كنترل و درمان هستند و از سوي ديگر بايد مراقب عوارض موقت آكوتان همانند افزايش آنزيم‌هاي كبدي، چربي خون و خشكي پوست، چشم و لب‌ها باشيم. بنابراين انجام آزمايش در شروع درمان و به فاصله هر 2 ماه تا پايان درمان (حداكثر يك سال) ضروري است و مهم‌تر آن كه خانم‌ها حداقل 6 ماه بعد از مصرف آخرين قرص مجاز به شروع بارداري هستند.

نتيجه آن كه بيمار مبتلا به نوع شديد آكنه كه به درمان‌هاي معمولي پاسخ نداده و مدت‌ها از آنتي‌بيوتيك خوراكي همانند سايكلين‌ها استفاده كرده بي آن كه شاهد درمان موفقي باشد (كه مصرف طولاني مدت اين داروها نيز علاوه بر هزينه بالا موجب عوارض جدي خواهند بود) بايد با نظر پزشك متخصص پوست بلافاصله تحت درمان داروي آكوتان قرار گيرد. هزينه درمان موثر 6 ماه تا يك سال آكوتان بسيار كمتر از هزينه‌هاي گزاف ليزر و جراحي‌هاي زيبايي آينده خواهد بودكه زيان و خسران آن (وقت، تالمات روحي و هزينه‌ها) نه تنها متوجه بيمار و خانواده او خواهد بود، بلكه به نوعي جامعه را نيز متاثر مي‌كند.

دکتر سید ناصر عمادی 

درمانگاه پوست بیمارستان بقیه الله(عج)

در تركيب داروهاي پيشگيري از بارداري، لوونوژسترول از جمله داروهاي بسيار موثر به شمار مي‌رود. اين دارو كه نوعي پروژسترون مصنوعي به شمار مي‌رود، با جلوگيري از ترشح گونادوتروپين‌هاي هيپوفيز قدامي، از تخمك‌گذاري جلوگيري مي‌كند. لوونوژسترول همچنين با تغيير در اندومتر رحم از جايگزيني تخم تشكيل شده در رحم نيز پيشگيري مي‌كند و در حقيقيت با ۲ مكانيسم از ايجاد بارداري پيشگيري مي‌كند.

۱- در طول يك ماه بيش از يك بار از بسته‌هاي ۲تايي لوونوژسترول استفاده نكنيد، چراكه باعث عوارض هورموني بسياري برايتان مي‌شود.

۲- نامنظم شدن قاعدگي از جمله شايع‌ترين عوارض دارويي لوونوژسترول به شمار مي‌رود.

۳- سردرد، استفراغ، احساس ناراحتي در سينه‌ها، اضافه وزن و خونريزي‌هاي غيرطبيعي از عوارض ديگر لوونوژسترول به شمار مي‌رود.

۴- توصيه مي‌شود يك تا ۲ ساعت پس از مصرف اين دارو يك داروي ضدتهوع هم براي پيشگيري از بروز عوارض ناخواسته آن مصرف شود.

۵- اين دارو تا ۹۹ درصد از بروز بارداري‌هاي ناخواسته در افراد جلوگيري مي‌كند، اما هرچه زودتر اقدام به مصرف آن شود، اثربخشي‌اش بهتر است.

دارو در دوران بارداري بهتر است كه استفاده نشود. اثرات آن در دوران شيردهي مشخص نيست و تا زماني‌كه بتوان از داروهاي ديگر بهره برد بهتر است از اين دارو كه مي‌تواند اندكي در شير ترشح شود كمتر استفاده كرد.

دارو در بيماران با مشكل كبدي يا نارسايي شديد كليوي منع مصرف دارد. در افرادي كه داروهاي آرامبخش همچون ديازپام مصرف كرده‌اند نبايد استفاده شود.

نارسايي تنفسي و افت فشار خون از عوارضي است كه مي‌تواند مرگبار باشد. عوارض شايع و غيرخطرناك شامل احساس گيجي، سردرد، بي‌خوابي، يبوست و تهوع است.

مسموميت اين دارو عموما در افرادي رخ مي‌دهد كه دارو را به منظور حس بهتر مصرف مي‌كنند. افرادي كه به ديگر مواد مخدر اعتياد دارند از اين دارو به عنوان جايگزين بهره مي‌گيرند. عده‌اي از افراد مسموم از تركيب مواد مخدر يا تركيبي از الكل و ترامادول استفاده مي‌كنند.

مهم‌ترين نشانه در مسموميت با مصرف مقادير فراوان و يكباره دارو بروز مردمك‌هاي تنگ است. عموما افراد مسموم با مقادير بالاي دارو دچار افت هوشياري شده و حين مراجعه به اورژانس، وجود اين نشانه، پزشك را از خطر احتمالي مصرف اين مواد مطلع مي‌كند. بيماران ممكن است فاقد تنفس خودبه‌خودي بوده يا افت شديد در فشارخون داشته باشند. يكي از عوارض تهديدكننده حيات تشنج است. حركاتي مشابه با تشنج در تعدادي از بيماران ديده مي‌شود كه در اين حال بيمار وقايع پيرامون را به ياد مي‌آورد.

با مصرف چندين گرم از اين دارو خطر مرگ وجود دارد، اما اين جمله به اين معنا نيست كه با مصرف مقادير كمتر دارو خطري فرد را تهديد نمي‌كند.

اولين اقدام در برخورد با فرد مشكوك تماس با اورژانس پيش بيمارستاني است. تا رسيدن تيم امداد بايد بيمار را بر يك پهلو خواباند. اگر بيمار مشكل در تنفس دارد بايد با باز كردن راه‌هاي هوايي و دادن تنفس مصنوعي به وي كمك كرد.

ـ بيماران بايد توجه كنند كه دارو ممكن است ايجاد گيجي يا خواب آور كند؛ بنابراين بايد از انجام كارهاي دقيق و خطرناك همچون كار با وسايل برش، كار در ارتفاعات، رانندگي و... تا اطمينان از وضعيت هوشياري اجتناب كنند.

ـ به دليل امكان افت فشارخون با تغيير در وضعيت، لازم است بيماران براي تغيير در وضعيت از حالت خوابيده به ايستاده، اين كار را به تدريج و ابتدا با نشستن براي لحظاتي و سپس ايستادن انجام دهند.

ـ‌ بيماران بايد از مصرف داروهاي آرام بخش، خواب‌آور و الكل به دليل تداخل با هم اجتناب كنند.

ـ مصرف طولاني دارو مي‌تواند باعث وابستگي و اعتياد به دارو شود.

ـ‌ در صورت بروز درد قفسه سينه، مشكل در تنفس، خواب‌آلودگي بيش از حد، ضعف عضلاني، يبوست شديد، لرزش در دست و اندام‌ها و تشنج حتما به پزشك خود مراجعه كنيد.

اين داروي قوي در حقيقت قارچ‌ها را نشانه مي‌گيرد و با حمله به ديواره سلولي آنها، دژ حفاظتي‌شان را از بين مي‌برد. كلوتريمازول در درمان بيشتر عفونت‌هاي قارچي موثر است. كانديدا آلبيكانس، تنيا ورسيكالر، عفونت‌هاي قارچي ناخن و... از جمله عفونت‌هايي هستند كه با اين دارو درمان مي‌شوند.

البته جذب سيستميك اين دارو پايين است، اما بهترين فرم مصرف آن به صورت موضعي است. جذب اين دارو حتي از طريق مخاط بخش‌هاي مختلف بدن همچون واژن تا 30 درصد بالاتر مي‌رود. به همين دليل انواع واژينال آن نيز در بازار وجود دارد.

1. اگرچه در دوران بارداري، مصرف كلوتريمازول عارضه زيادي ندارد، اما توصيه مي‌شود در ماه‌هاي نخست حاملگي بدون تجويز و مشورت پزشك از آن استفاده نشود.

2. مراقب باشيد اين دارو به چشم‌ها نرسد و اگر چنين اتفاقي افتاد، هر چه زودتر آنها را با آب تميز بشوييد.

3. سوختگي و تحريك پوست از جمله عوارض شديد كلوتريمازول است و در صورت مشاهده، مصرف آن قطع شود.

4. در خانم‌هاي شيرده مصرف اين دارو بي‌خطر است.

5 . در صورت مصرف اين دارو از نوشيدن الكل پرهيز كنيد، زيرا با هم تداخل دارويي دارند و به كبد بيمار فشار وارد مي‌كند، چون متابوليسم كلوتريمازول از طريق كبد صورت مي‌گيرد.

6 . در صورت ابتلا به عفونت‌هاي قارچي واژن علاوه بر استفاده از اين دارو، بايد لباس‌هاي زير هر روز عوض و پس از شست‌وشوي مناسب با آب داغ جلوي آفتاب خشك شوند.

7. پس از استفاده اين دارو در محل‌هاي موضعي مانند پوست دست‌ها يا بازوها از تماس نور خورشيد با آن ناحيه جلوگيري شود تا دارو تاثير بيشتري بگذارد.

كپسول‌هاي وياگرا براي كساني كاربرد دارد كه اولا به دليل كهولت سن نمي‌توانند عمل جنسي داشته باشند ثانيا از سلامت كامل قلبي ـ عروقي برخوردار باشند. در هر صورت كپسول‌هاي وياگرا پس از بلع براحتي و بسرعت از مخاط دستگاه گوارش جذب مي‌شوند و توسط آنزيم‌هاي كبدي متابوليزه و سرانجام دفع مي‌شوند. انتظار داريم كه اثرات نسل‌هاي قديم اين دارو كه با همان نام وياگرا در بازار عرضه مي‌شوند پس از مدت ۳ تا ۴ ساعت به مرور از بين بروند و عوارض ناخوشايند اين دارو بسرعت مرتفع شود اما باز هم همچون بسياري از داروهاي ديگر، وياگرا از جمله داروهايي محسوب مي‌شود كه در افراد مختلف واكنش‌ها و رفتارهاي بسيار متفاوتي را از خود نشان مي‌دهد، از اين رو خود اين موضوع از چالش‌هاي بزرگي است كه متخصصان و داروسازان با آن دست به گريبانند.

۱- توصيه مي‌شود كه اين دارو را همراه غذاي چرب مصرف نكنيد چرا كه چربي موجود در غذا در سيستم گوارش باعث كاهش جذب و سرعت اثر و غلظت آن در خون مي‌شود و طبيعتا نتيجه دلخواه حاصل نمي‌شود.

۲- تاكيد مي‌شود كساني كه از وياگرا استفاده مي‌كنند، ‌بايد سلامت قلب و عروقشان كاملا تاييد شود از اين رو بويژه در سالمندان ديده شده كه بكرات سكته‌هاي حاد قلبي هنگام انجام رابطه جنسي رخ داده كه به دليل تا آگاهي او از بيماري قلبي پنهان خود بوده است كه وياگرا سبب بروز آن شده است.

۳- پرياپيسم يكي از عوارض فوق‌العاده خطرناك اين داروست كه در هر بار مصرف مي‌تواند رخ دهد. به اين ترتيب كه چند ساعت پس از مصرف اين دارو طبيعتا بايد عضو جنسي از حالت انقباض خارج شود و اگر ظرف مدت يك تا 2 ساعت با اقدام جراحي اين عارضه درمان نشود، فرد قسمت اعظم توانايي جنسي خود را از دست خواهد داد و يا حتي ممكن است به عوارض شديدتري مبتلا شود.

۴- مبتلايان به زخم معده و روده با احتياط اين دارو را مصرف كنند چرا كه خطر خونريزي در آنها بالا مي‌رود.

۵- مصرف اين دارو تنها براي كساني توصيه مي‌شود كه بنا به تشخيص متخصص ارولوژيست از اختلال عروقي در ناحيه جنسي رنج مي‌برند كه تشخيص اين مشكل تنها با پزشك متخصص است از اين رو براي درمان هر نوع اختلال جنسي هرگز توصيه نمي‌شود.

استامينوفن به خوبي از طريق خوراكي جذب مي‌شود، اما جذب آن از طريق مقعد متغير است. دارو در كبد دچار تغيير و دگرگوني شده و از راه ادرار دفع مي‌‌شود. استامينوفن براحتي وارد بدن جنين مي‌‌شود، اما ميزان اندكي از آن در شير ترشح مي‌‌شود؛ در مجموع در دوران بارداري و شيردهي دارويي امن به حساب مي‌آيد.

مسموميت با استامينوفن را بايد در هر نوع مسموميت دارويي مدنظر داشت و نمونه خون براي سنجش سطح خوني دارو فرستاد. مسموميت با استامينوفن را مي‌توان به 2 دسته تقسيم كرد، دسته اول مسموميت حاد است كه به طور قراردادي به مصرف يكباره استامينوفن در كمتر از 4 ساعت اطلاق مي‌‌شود. دسته دوم مسموميت مزمن است كه به مواردي همچون مصرف مقادير زياد از حد درماني، به صورت اتفاقي و تكرارشونده يا مصرف عمدي اما در مدت بيش از 4 ساعت اطلاق مي‌شود. در بيماري كه تاريخچه‌اي از مصرف حاد مي‌دهد مي‌توان با سنجش سطح سرمي يا ميزان مصرف استامينوفن، خطر بروز مسموميت را برآورد كرد. اگر بيمار ميزاني بيش از 150 ميلي‌گرم به ازاي هر كيلوگرم وزن بدن از استامينوفن را به صورت يكباره مصرف كرده باشد مستعد مسموميت حاد است.در صورت شك به مسموميت با استامينوفن بايد بيمار را سريعا به اولين اورژانس در دسترس و ترجيحا داراي بخش مسموميت رساند. اقدام خاصي در ارتباط با بيمار مسموم با استامينوفن وجود ندارد وبايد رساندن بيمار به اورژانس اولويت داشته باشد.

نكات لازم جهت بيماران

ـ اين دارو را نبايد در سنين كمتر از 3 سال و براي مدت بيش از 5 روز در كودكان، بدون نظر پزشك استفاده كرد. مصرف استامينوفن در بيماران بالغ براي رفع درد بيش از 10 روز و براي كنترل تب بيش از 3 روز نياز به دستور پزشك دارد.

ـ داروهايي همچون فني‌توئين و كاربامازپين زماني كه همزمان با استامينوفن استفاده مي‌شوند احتمال آسيب كبدي ناشي از استامينوفن را افزايش مي‌دهند و همزمان اثرات دارويي استامينوفن را كم مي‌كنند.

ـ مصرف همزمان آسپيرين، ايبوپروفن، پيروكسيكام، ايندومتاسين، ديكلوفناك با استامينوفن خطر بروز نارسايي كليه را به همراه دارد. اين خطر زماني كه فرد روي مصرف طولاني‌مدت يا در معرض مسموميت با مقادير بالاي دارو قرار دارد، افزايش مي‌يابد.

اين دارو را با نام‌هاي متفاوتي همچون آرتروسين، لارافلكس، نيكوپرن، پرانوكسن و... مي‌شناسند و بهتر است بدانيد همه آنها ناپروكسن هستند و اگر برخي داروخانه‌ها براي بازار گرمي از آن به عنوان تركيب جديد ياد مي‌كنند باز چيزي از عوارض آن كم نمي‌كند. ناپروكسن جزو داروهاي ضدالتهابي غيراستروئيدي است و دردهاي روماتيسمي، عضلاني، كمردردها و... را تسكين مي‌دهد. بهتر است از فرم‌هاي روكشدار اين دارو استفاده كنيد كه با عنوان entric coated عرضه مي‌شود. از آنجا كه اين دارو براي مخاط معده بسيار مضر است و خاصيت خورندگي دارد، توصيه مي‌شود كه همراه غذا ميل شود و اگر هم مشكلاتي از قبيل زخم‌هاي معده شما را آزار مي‌دهد با مقداري شربت‌هاي آنتي‌اسيد ميل شود. اثر اين دارو در معده تدريجي است و تا چند روز در خون مي‌ماند، از اين‌رو جزو موثرترين داروهاي خوراكي در تسكين دردهاي مفصلي روماتيسمي و عضلاني است.

1 ـ در صورت ابتلا به بيماري‌هاي خوني و انعقادي از مصرف اين دارو بپرهيزيد، چرا كه سيستم انعقادي بدن را بيش از پيش مختل مي‌كند.

2 ـ بيشترين موضوعي كه ما را از مصرف ناپروكسن مي‌ترساند، بروز مشكلات معدي و روده‌اي شديد است كه تا حد خونريزي‌هاي معده هم پيش مي‌رود از اين‌رو اين دسته از افراد بايد با احتياط اين دارو را مصرف كنند و حتي بيشتر پزشكان مي‌گويند كه اصلا مصرف نشود.

3 ـ مصرف ناپروكسن سبب مقاديري كرختي و خواب آلودگي در فرد مي‌شود، بنابراين بايد از انجام كارها و فعاليت‌هايي كه نياز به دقت دارند نظير رانندگي يا كار با ابزارهاي برنده، پرهيز شود.

4 ـ از مصرف همزمان ناپروكسن با داروهايي مانند كتوكونازول؛ وارفارين، ويتامين k و... كه از طريق كبد متابوليزه مي‌شود، بايد پرهيز شود.

5 ـ كساني كه ناپروكسن مصرف مي‌كنند حتي بايد از مصرف نوشيدني‌هاي الكلي خودداري كنند.

6 ـ در صورت بروز دردهاي تير كشنده و تيز و همچنين سوزش شديد معده مي‌بايست سريع به يك پزشك مراجعه كنيد تا از عواقب بعدي آن جلوگيري شود.

در بيماران حساس به آسپيرين همچون مبتلايان به آسم بايد از داروهاي جايگزين استفاده كرد. در بيماري‌هاي خونريزي‌دهنده همچون هموفيلي، كمبود پلاكت خطر بروز خونريزي شديد وجود دارد. اگر بيمار داراي سابقه‌اي از زخم‌هاي گوارشي يا مبتلا به بيماري‌هاي كبدي شديد مانند هپاتيت است بايد با احتياط از اين دارو استفاده كند. قبل از جراحي بهتر است براي مدت يك هفته بيمار آسپيرين خود را قطع كند. در كودكان و نوجوانان مبتلا به عفونت‌هاي ويروسي (آبله مرغان و آنفلوآنزا) استفاده از آسپيرين با خطر بروز اختلال در مغز همراه است.

تهوع، احساس سوزش يا آشوب در سردل از عوارض شايع است، اما در صورت بروز عوارضي همچون استفراغ خوني، دفع مدفوع سياه و قير مانند يا واكنش‌هاي حساسيتي بايد بسرعت به پزشك مراجعه كرد.

در صورتي كه بيمار يكباره 200 تا 300 ميلي‌گرم به ازاي هر كيلوگرم وزن بدن قرص مصرف كند در معرض مسموميت قرار مي‌گيرد. مسموميت با ميزان اندكي از دارو با تهوع، استفراغ، خارش بدن، گرگرفتگي، وزوزگوش و اختلال در شنوايي، تنفس‌هاي تند، تب و تعريق همراه است.

ـ براي كاهش تحريك دستگاه گوارش مي‌توان دارو را با غذا، پس از غذا يا همراه داروهاي ضداسيد معده (رانيتيدين و شربت معده) خورد؛ البته در شكل روده‌اي دارو نبايد همزمان با داروهاي ضداسيد معده استفاده شود يا اقدام به جويدن يا له كردن دارو كرد.

ـ‌ در بيماران قلبي براي اثر سريع در موقع حملاتي قلبي از آسپيرين معمولي استفاده مي‌شود و لازم است بيمار آن را بجود.

ـ‌ ‌در صورت وجود بوي سركه، دارو خراب شده و نبايد مصرف شود.

ـ مصرف همزمان با ايبوبروفن، پيروكسيكام، ديكلوفناك، مفناميك اسيد مي‌تواند آسيب‌ها و عوارض گوارشي را افزايش دهد.

دگزامتازون را از جنس كورتيكواستروئيدها مي‌دانند و اين رده از داروها در حقيقت مشابه هورمون‌هايي هستند كه از قشر فوق‌كليوي انسان ترشح مي‌شوند و در كنار وظايف اصلي‌شان وقتي بدن در شرايط التهاب و عفونت قرار مي‌گيرد اين هورمون‌هاي قشر آدرنال است كه به طور موقت هم كه شده سيستم ايمني بدن را در شرايطي قرار مي‌دهد كه بتواند بر عفونت و التهاب فائق شود. دگزامتازون نيز در موارد التهاب، آلرژي‌هاي شديد، آسم، بيماري‌هاي پوستي، خوني، چشم و... به كار مي‌رود. در سرماخوردگي‌ها نيز دگزامتازون با برطرف كردن علايم مربوط به التهاب دستگاه تنفس فوقاني مانند سرفه، عطسه، آبريزش بيني، ضعف و بي‌حالي باعث تخفيف موقتي علايم مي‌شود، اما هيچ گاه سرماخوردگي را درمان نمي‌كند.

پوشاندن علايم سرماخوردگي تنها يك روي سكه دگزامتازون است. در واقع دگزامتازون با سركوب سيستم ايمني بدن باعث تخفيف علايم مي‌شود، اما از سويي ديگر مقاومت و ايمني بدن را در برابر عوامل عفوني كم مي‌كند. از سويي ديگر مصرف دگزامتازون همانند ديگر كورتون‌ها باعث تورم و احتباس آب در بدن مي‌شود كه برخي به اشتباه تصور مي‌كنند كه دگزامتازون چاق‌كننده است. در حالي كه اين دارو با تورم اندام‌ها و صورت فقط نوعي پف موقتي را ايجاد مي‌كند كه با قطع دارو از بين مي‌رود و سبب چين و چروك پوست و عوارضي مانند پوكي استخوان و ضعف عضلاني برجاي مي‌گذارد.

ـ مصرف طولاني و بي‌رويه اين دارو باعث عوارض جانبي مانند افزايش وزن و تورم، اختلالات پوستي مانند جوش‌هاي صورت، لك‌هاي پوستي، سوءهاضمه و اختلالات گوارشي و... مي‌شود كه در صورت بروز آنها حتما به پزشكتان مراجعه كنيد.

ـ داروي دگزامتازون باعث بالا رفتن قند خون مي‌شود با توجه به اين نكته افراد ديابتي بايد با مشورت پزشك و با احتياط آن را مصرف كنند.

ـ استفاده طولاني‌مدت مي‌تواند منجر به بيماري‌هاي چشمي مانند آب‌مرواريد و همچنين آب‌سياه و نيز ديابت، پوكي استخوان، خشكي و شكنندگي پوست و نيز در كودكان باعث تاخير رشد شود.

تعدادي از عوارض ناشي از اين داروها خطرناك بوده و حتي مرگبار است. از اين عوارض مي‌توان به خونريزي گوارشي، هپاتيت و واكنش‌هاي حساسيتي اشاره كرد. عوارض ديگري كه خطرناك نبوده وليكن شايع است شامل سردرد، سوءهاضمه، تهوع، استفراغ و يبوست است. ضايعات پوستي در تعدادي از بيماران ديده مي‌شود كه نياز به بررسي از نظر علت بروز است و ممكن است نياز به قطع دارو باشد.

بيماراني كه اقدام به مصرف ميزان بالايي از دارو مي‌كنند ممكن است با علائم متنوع و متفاوتي به اورژانس مراجعه كنند. علائم مغزي شامل دوبيني، سردرد و حتي كاهش سطح هوشياري است. در سيستم قلب و عروق مي‌تواند با افت فشار خون و اختلال در ضربان آهنگ قلب همراه باشد. اختلال در آب و يون‌ها (سديم و پتاسيم) ممكن است بروز كند. در موارد مسموميت اگر نارسايي حاد كليوي رخ بدهد مي‌تواند با افت در كلسيم و منيزيم و افزايش پتاسيم خون همراه باشد.

ـ براي كاهش اثرات سوء اين داروها بهتر است آنها را بعد از غذا يا همراه با غذا، شير يا داروهاي ضداسيد معده همچون رانيتيدين يا امپرازول استفاده كرد.

ـ درصورت بروز هر كدام از علائم زير، بيمار بايد داروي خود را قطع كند . ناراحتي دستگاه گوارش كه پايدار بماند، سردرد مداوم، ضايعات پوستي، خارش، اختلال در بينايي، استفراغ خوني يا به رنگ قهوه‌اي يا مدفوع به رنگ قير، ادرار خوني، تب و افزايش وزن يا ورم.

ـ اين داروها را نبايد براي بيش از 3 روز جهت كنترل تب و براي بيش از 10 روز در موارد درد مورد استفاده قرار داد. در صورتي كه با وجود مصرف اين داروها براي موارد ياد شده همچنان تب يا درد برقرار باشد بايد به پزشك مراجعه كرد.

ـ به دليل خطر بروز خواب‌آلودگي افراد تحت درمان بايد هنگام رانندگي احتياط كامل داشته باشند.

مورد مصرف ديگر آن در مبتلايان به لوچي چشم است. لوچي چشم ناشي از كشش نامتناسب عضلات چشم است. به عبارت بهتر وقتي يكي از عضلات چشم بيشتر از حد كره چشم را بكشد يا بچرخاند، لوچي چشم عارض مي‌شود.

چشم پزشكان براي اصلاح لوچي چشم از تزريق اين دارو به درون عضله‌اي كه بيشتر از حد منقبض شده است، بهره جستند و به طور تصادفي متوجه شدند علاوه بر برطرف شدن لوچي چشم، شيارهاي بين دو ابرو نيز كم‌عمق‌تر يا برطرف شده است و از اينجا بود كه اين دارو براي برطرف كردن چين و چروك‌هاي پيشاني، دور چشم و بين دو ابرو مورد بهره برداري قرار گرفت.

براي اين‌كه عضله‌اي منقبض شود، بايد توسط عصبي تحريك شود. اين دارو مانع منتقل شدن تحريك عصبي به عضله مي‌شود، بنابر اين عضله شل شده و چون چروك‌هاي پوستي فوق‌الذكر به علت انقباض عضلات زيرينشان ايجاد مي‌شوند، با شل شدن عضله، چين و چروك‌ها نيز برطرف مي‌شود.

تزريق بوتاكس يا dysport به طور سرپايي در مطب قابل انجام است. حدود يك سي‌سي از دارو با سوزن بسيار نازك سرسوزن انسولين در چند نقطه پيشاني و دور چشم تزريق مي‌شود. براي اين كار نيازي به بي‌حس كردن نيست و درد ناشي از تزريق اندك و در حد گزش پشه است.

تا 4 ساعت پس از تزريق از دراز كشيدن خودداري كنيد.

تا چند ساعت از كمپرس سرد استفاده كنيد.

اثر دارو از روز چهارم شروع شده و تا روز چهاردهم به حداكثر خود مي‌رسد. اين اثر 6 ـ4 ماه دوام خواهد داشت و بعد از آن بتدريج چين و چروك‌ها دوباره ظاهر مي‌شوند كه در صورت تمايل مي‌توانيد مجددا تزريق كنيد.

استفاده از اين دارو در دوران حاملگي و شيردهي ممنوع است.

عوارض جانبي: عوارض رايج شامل نفخ شكم، اسهال، تهوع، استفراغ، احساس طعم فلزي در دهان است. اين دارو برخلاف گلي بنكلاميد مولد افت در قند خون نيست.

مسموميت: در بيماراني كه به دليل تداخل دارويي يا مصرف زياد دارو دچار مسموميت مي‌شوند ناخوشي، درد عضلاني، بي‌خوابي، مشكلات تنفسي و ناراحتي‌هاي گوارشي ديده مي‌شود. برخلاف ديگر داروهاي مصرفي در بيماران ديابتي، متفورمين عمومأ باعث افت در قند‌خون نمي‌شود.

ـ‌ به منظور كاهش عوارض گوارشي ناشي از دارو بهتر است دارو با غذا مصرف شود.

ـ‌ دارو جايگزين رژيم و ورزش نشده و بايد اقدامات كمكي همچون رژيم و فعاليت بدني را ادامه داد.

ـ‌ بيماران بايد مرتب قند خون روزانه خود را بسنجند.

ـ‌ براي اطمينان از كنترل قند در يك دوره طولاني(چند ماهه) مي‌توان از آزمايش HbA1c استفاده كرد.

ـ‌ از مصرف زياد الكل كه مي‌تواند عوارض مرگباري داشته باشد بايد حذر كرد.

ـ‌ احساس مزه فلزي در دهان با شروع مصرف بروز كرده و با گذشت زمان از بين مي‌رود؛ در صورتي كه پايدار بماند با پزشك خود مشورت نماييد.

ـ‌ علائم گوارشي در ابتداي درمان طبيعي است اما همين علائم اگر يكباره بروز نمايد مي‌تواند از بروز عوارض باشد.

با بروز علائم زير پس از مصرف متفورمين به پزشك مراجعه كنيد:

احساس خستگي، ضعف، دردهاي عضلاني غير قابل توجيه، تنفس تند يا تنگي نفسي كه علتي براي آن نمي‌توان يافت، ناراحتي معده غيرمعمول، احساس سرما، احساس سبكي سر، ضربان قلب آهسته يا نامنظم.

‌زنان به محض اطلاع از بارداري يا در دوران شيردهي بايد با متخصص زنان يا غدد به منظور استفاده از روش درماني مناسب مشورت كنند. از مصرف خودسرانه داروهاي ديگر يا داروهاي گياهي بايد خودداري كرد.

عوارض شايع شامل حساسيت ‌پذيري به نور و افت قند‌خون است. اما عارضه‌اي كه تهديد كننده حيات است از دست رفتن عملكرد مغز استخوان و كاهش توليد سلول‌هاي خوني(گلبول‌هاي سفيد، قرمز و پلاكت‌ها) است.

شايع‌ترين و مهمترين عارضه‌اي كه افراد مصرف كننده بايد به آن دقت داشته باشند افت قند خون است كه در صورت عدم توجه ممكن است عوارضي جبران‌ناپذير بجا بگذارد.

هر بيمار ديابتي كه در وضعيت رواني، هوشياري و يا عصبي دچار اختلال شود يا در افرادي كه اقدام به مصرف خودسرانه دارو مي‌كنند بايد به مسموميت شك كرده و فرد را به اورژانس رساند. علائم زير دال بر مسموميت بوده و لازم است كه سريعا تشخيص داده شده و اقدامات درماني براي آن شروع گردد:

سوزن سوزني شدن زبان و لب‌ها، گرسنگي، تهوع، خميازه كشيدن، گيجي، بيقراري، عصبي شدن، ضربان بالاي قلب، تعريق، لرزش، ازكار افتادگي يك سمت بدن، تشنج و كما.

نكته مهم اين است كه در افراد با قند خون پايين با تجويز قند علائم سريعا برطرف مي‌شود.

اگر احتمال افت قندخون وجود دارد و بيمار توانايي و تحمل خوردن دارد، درمان با مواد قندي(شربت، آب قند) شروع مي‌شود.

اگر هوشياري بيمار پايين است و نمي‌توان برايش قند خوراكي شروع كرد بايد قند تزريقي سريعا آغاز شود. در بيماران با هوشياري پايين نبايد جبران افت قند را با مواد خوراكي كرد چرا كه ممكن است وارد راه‌هاي هوايي شده و بيمار در معرض خفگي قرار گيرد. در اين شرايط پرسنل اورژانس 115 با تجويز قند تزريقي، سريعا قند بيمار را به حد قابل تحمل مي رسانند. در اين موارد ممكن است پس از گذشت 2 ـ 1 ساعت بيمار مجددا دچار افت قندخون شود؛ بنابراين تمامي اين بيماران بايد به اورژانس منتقل شوند.

ـ‌ دارو را بايد زماني مصرف كرد كه بتوان غذا خورد وگرنه افت قند خون بروز مي‌كند.

ـ‌ بيماران بايد در صورت بروز علائمي همچون خستگي، گرسنگي بيش از حد، تعريق شديد و بي‌حسي در اندام‌ها سريعا قند خون را چك كرده و در صورتي كه قند خون كمتر از 60 (ميليگرم در دسي ليتر) باشد مواد قندي مصرف كرده و به اورژانس 115 اطلاع بدهند. اغلب بيماران با علائم آشنا بوده و در مراحل اوليه افت قند خون سريعا اقدام به مصرف قند مي‌كنند.

ـ‌ بيماران نبايد سر خود اقدام به مصرف دارويي ديگر بكنند. تداخل دارويي ممكن است باعث افت يا افزايش قند خون شود كه هر دو آسيب‌رسان است.

1ـ گروه داروهاي كندكننده ضربان قلب: داروهايي مثل آتنولول كه به شكل قرص‌هاي نارنجي‌رنگ 50 و 100 ميلي‌گرمي در داروخانه‌ها موجود هستند و پروپرانولول 10،20 و 40 كه قرص‌هايي به رنگ صورتي هستند از اين دسته داروها هستند كه باعث كم شدن تعداد و شدت ضربانات قلبي شده و فشار خون را پايين مي‌آورند. تجويز اين داروها به خصوص براي جوان‌ترها و آنان كه دچار هيجان، استرس و فشار عصبي هستند مفيد است.

2ـ گروه داروهاي مدر (افزاينده ادرار): اين گروه از داروها با زياد كردن حجم ادرار باعث كم‌شدن حجم خون و در نتيجه كم‌شدن فشار خون مي‌شوند. اين داروها بخصوص در افراد مسن و دچار نارسايي قلبي مفيد هستند و به عنوان بهترين مكمل دارويي در درمان فشار خون استفاده مي‌شوند. قرص تريامترن اچ و قرص و آمپول فورزمايد نمونه‌هايي از داروهاي مدر هستند. بهتر است اين داروها در صبح استفاده شوند زيرا افزايش ادرار در شب اغلب دردسرزاست.

3ـ گروه داروهاي ضد آنژيوتانسين: اين داروها كه باعث گشادشدن رگ‌ها و كم شدن فشار خون مي‌شوند، در بيماران ديابتي (براي كنترل فشار خون) بهترين انتخاب هستند. كاپتوپريل، انالاپريل و لوزارتان نمونه‌هايي از اين نوع داروها مي‌باشند.

4ـ گروه داروهاي ضد كانال كلسيم: اين داروها باعث شل‌شدن ماهيچه‌هاي رگ‌هاي خوني و در نتيجه گشاد شدن رگ‌ها مي‌شوند. آملوديپين، نيفديپين و ديلتيازم از اين گروه هستند. اين داروها در افراد مسن بسيار مفيد هستند.

علاوه بر 4 دسته داروي گفته شده، مي‌توان از داروهاي ديگري مثل متيل دوپا كه براي كنترل فشار خون بارداري كاربرد دارد و نيتروگليسيرين كه در درمان فشار خون شديد استفاده مي‌شود نيز نام برد. البته همانطور كه بيان شد تعداد بسيار زيادي از داروهاي ديگر نيز وجود دارند و بنا بر تشخيص پزشك مورد استفاده قرار مي‌گيرند.

همان‌گونه كه در مباحث قبلي هم گفته شد اصلاح روش زندگي كه شامل تغذيه سالم (استفاده بيشتر از سبزي، ميوه و ماهي در كنار اجتناب از چربي‌هاي حيواني) و ورزش منظم است در درجه اول باعث پيشگيري از فشار خون شده و در مرحله بعدي باعث كنترل فشار خون ملايم مي‌شود. در مورد فشار خون شديد هم اصلاح شيوه زندگي باعث تاثير‌گذاري بهتر داروها خواهد شد. فقط فراموش نكنيد كه نه براي بيماري فشار خون، بلكه براي درمان هر بيماري از مصرف خودسرانه دارو جدا خودداري كنيد.

اصولا رانيتيدين را با توجه به شدت علائم بيمار تجويز مي‌كنند و از روزي يك تا 3 بار بويژه بعد از غذا متفاوت است. اين قرص با ورود به معده سريعا به شكل هم موضعي و هم از طريق خون اعمال اثر مي‌كند.

از طرفي دوره مصرف اين قرص بيشتر اهميت دارد، به اين معنا كه حداقل دوره مصرف رانيتيدين بايد 6 تا 8 هفته باشد و اين موضوع كه بيمار تنها يك يا 2 نوبت اين دارو را مصرف كند و تا دردش ساكت شد آن را كنار بگذارد بزرگ‌ترين اشتباه است. طول مدت اثر اين قرص معمولا كوتاه و براي چند ساعت است و بايد تا چندين دوز بعد از تسكين درد مصرفش ادامه يابد.

1ـ همين ابتدا در بخش توصيه‌هاي پزشكي لازم است بدانيد كه جايگزيني رانيتيدين با سايمتيدين مخصوصا براي آقايان كار اشتباهي است. حداقل عارضه‌اي كه سايمتيدين براي آقايان دارد، ژنيكوماستي يا بزرگ شدن سينه‌ها در آقايان است.

2ـ شايع‌ترين عوارض اين قرص پيدايش بثورات جلدي، گيجي، اسهال، سرگيجه و كاهش ميل جنسي در درازمدت است كه البته موارد شديدي در اين خصوص خيلي گزارش نشده است.

3ـ در دوران بارداري و شيردهي منع زيادي در مورد مصرف اين دارو وجود ندارد، اما باز هم در اولين ملاقات، پزشكتان را از اين موضوع باخبر كنيد.

4ـ مصرف رانيتيدين بايد بعد از خوردن غذا صورت گيرد تا بيشترين خاصيت را داشته باشد.

5 ـ در ايام روزه‌داري كه شايد سوزش معده بيشتر سراغتان بيايد، اولا سعي كنيد كه حجم غذاها را هم در سحري و هم در افطار كمتر كرده و تعداد دفعات را بعد از افطار بيشتر كنيد و از سوي ديگر بعد از سحري و بعد از افطار يك عدد قرص بخوريد.

6 ـ برخي داروها با رانيتيدين تداخل دارند و ازاين‌رو خودسرانه مصرف رانيتيدين را حتي به شكل تك دوز انجام ندهيد. شايع‌ترين نمونه‌ها كتوكونازول، داروهاي ضد ديابتي خوراكي، نيفيديپين و فني‌توئين است.

به دليل خاصيت ضد التهابي قوي كورتون‌ها متاسفانه اين داروها مورد استفاده بيش از حد و خارج از قاعده قرار مي‌گيرند و عوارض زيادي برجا مي‌گذارند. مثلا در مورد انواع دردهاي معمول اسكلتي و عضلاني گاه از كورتون تزريقي استفاده مي‌شود كه اثر آن تسكين موقتي درد است و بيمار شروع به استفاده مرتب از اين داروها مي‌كند و عوارضي كه پيشتر برشمرده شد، گريبانگير او مي‌شود.

در سال‌هاي اخيراستفاده از دگزامتازون تزريقي براي تسكين گلودردهاي ويروسي رايج شده است كه به دو دليل خطاست: اول اين‌كه گاه باعث افت قدرت ايمني شده و بيماري عفوني شديدتري را به دنبال خواهد داشت و دوم اين‌كه اگر مرتب تكرار شود عوارض دارو بي‌جهت به بيمار تحميل مي‌شود.

مصرف كورتون البته در درمان بسياري از بيماري‌ها حياتي و لازم است و بايد عوارض آن را به نوعي پذيرفت. خوشبختانه تمهيداتي براي كاهش اين عوارض وجود دارد كه به آنها اشاره مي‌شود.

1 ـ كورتون‌ها را بايد فقط زماني كه لزوم مصرف آن مشخص است، استفاده كنيم.

2 ـ كمترين ميزان ممكن را استفاده كنيم و در كوتاه ترين زمان درمان را به پايان برسانيم.

3 ـ تا حد امكان از فرم موضعي مثلا اسپري يا تزريق در مفصل استفاده كنيم.

4 ـ عوارض دارو را با درمان‌هاي كمكي كم كنيم. مثلا براي كاهش عارضه پوكي استخوان استفاده از كلسيم و ويتامينD و براي فشار خون محدوديت نمك مصرفي موثر است.

5 ـ تا حد امكان از داروهاي كوتاه اثر مثل هيدروكورتيزون و پردنيزولون استفاده شود.

يادآوري اين نكته لازم است كه براي بسياري از بيماري‌ها استفاده كوتاه مدت كورتون و براي برخي بيماري‌ها استفاده دراز مدت و حتي مادام‌العمر كورتون‌ها لازم است ولي بايد عوارض اين داروها را بدانيم و هرگز آنها را بيجا مصرف نكنيم.

به طور كلي متفورمين را پركاربردترين دارو براي درمان ديابت نوع 2 مي‌دانند، چراكه گام اول درماني را همه پزشكان در درمان ديابت از اين دارو آغاز مي‌كنند. اساسا در ديابت نوع 2 پاسخ بدن به انسولين مختل مي‌شود و متفورمين با افزايش حساسيت سلول‌هاي بدن به انسولين، خاصيت كاهندگي قند خون را اعمال مي‌كند. اساسا قرص‌هاي متفورمين كه در دوز‌هاي 500 ميلي‌گرم در بازار موجود هستند به 2 نوع روكشدار و بي‌روكش ارائه مي‌شوند. همان‌طور كه بايد بدانيد، نوع روكشدار اين قرص‌ها براي كساني است كه مشكلات معده و روده دارند و توانايي هضم اين نوع قرص‌ها را ندارند. متفورمين معمولا زير نظر پزشك متخصص 2 تا 3 بار در روز همراه غذا ميل مي‌شود و بلافاصله پس از ميل كردن علاوه بر جلوگيري از جذب قند در روده‌ها با ورود به گردش خون و با رفتن به كبد، متابوليسم قند را در اين ارگان تغيير داده و توليد گلوكز را در كبد كاهش مي‌دهد.

1 ـ هرگز از نظر پزشك پا را فراتر نگذاريد و خودسرانه دوز مصرفي متفورمين را افزايش ندهيد.

2 ـ اگر در هر صورت دوز اين دارو را فراموش كرديد به محض يادآوري، دوز فراموش شده را ميل كرده اما اگر نزديك به دوز بعدي هستيد 2 قرص را با فاصله 1 تا 2 ساعت ميل نكنيد، چون خطر افت قند دارد.

3 ـ سردرد، سرگيجه، تاري ديد، احساس گرسنگي شديد، تپش قلب و تعريق سرد يا گرم نشانه‌هاي افت شديد قند خون است. از اين‌رو سريعا يك ماده شيرين همچون يك تكه ميوه يا يك عدد بيسكويت ميل كنيد.

4 ـ تكرر ادرار، تشنگي شديد، خشكي پوست و دهان و گر گرفتگي نشانه‌هاي بالا رفتن قند خون است، از اين‌رو اين موضوع را با پزشك خود مطرح كنيد اما خيلي نترسيد، چراكه افت قند خون خطرناك‌تر از افزايش قند خون است.

5 ـ اين روز‌ها پزشكان متخصص براي كاهش وزن در بيماران خيلي چاق از متفورمين استفاده مي‌كنند كه متاسفانه برخي خانم‌ها نيز خودسرانه اقدام به مصرف اين دارو مي‌كنند.

6 ـ جدا از مصرف نوشيدني‌هاي الكل‌دار پرهيز كنيد، چراكه بشدت تداخل دارند.

شايد دهه ۹۰ ميلادي را بتوان دهه خوبي براي بيماران فشار خوني دانست، چراكه آتنولول با تولدش توانست جان تازه‌اي به روش‌هاي درماني اين بيماري ببخشد. اين دارو كه به عنوان يك مسدودكننده گيرنده‌هاي بتا در داخل عروق محسوب مي‌شود با ورود به خون باعث گشاد شدن و شل شدن عضلات قلب و عضلات ديواره عروق مي‌شود و از اين طريق فشار خون بيمار را تعديل مي‌كند. اگر چه توصيه مي‌شود بيمار صبح‌ها اين دارو را مصرف كند، اما اين موضوع ارتباطي به پر يا خالي بودن شكم ندارد و مدت كوتاهي پس از مصرف سريعا وارد خون مي‌شود و اثر مي‌كند. اين دارو معمولا ۸ تا ۱۲ ساعت در خون مي‌ماند و سپس از طريق متابوليسم بدن توسط كبد و كليه‌ها از بدن دفع مي‌شود.

۱- هرگز اين دارو را كه در دوز‌هاي ۵۰ تا ۱۰۰ ميلي‌گرمي است به‌طور خودسرانه نه مصرف كنيد و نه به‌طور ناگهاني قطع؛ چراكه مصرف آنها منوط به سلامت كامل سيستم خون‌رساني كليه‌هاست كه تنها توسط پزشك با آزمايش‌هاي لازم بايد تاييد شود و قطع ناگهاني آن فرد را در معرض يك حمله قلبي حاد قرار مي‌دهد.

۲- بيماران مخصوصا آقايان بايد بدانند كه آتنولول روي فعاليت جنسي‌شان تاثير مي‌گذارد و آنها را قدري ناتوان مي‌كند، از اين‌رو اگر در سن بالا نيستند ‌بايد از داروهاي ديگري زير نظر پزشك خود استفاده كنند تا دچار چنين عارضه‌اي نشوند.

۳- صبح‌ها قبل از مصرف آتنولول ضربان قلبتان را با گرفتن نبض بگيريد، اگر كمتر از ۵۰ تاست آتنولول را ميل نكنيد و به پزشكتان مراجعه كنيد و اين موضوع را با وي در ميان بگذاريد.

۴- كساني كه از بيماري‌هايي همچون آسم، مشكلات احتقاني و نارسايي قلبي، مرض قند، پركاري تيروئيد، افسردگي و بيماري‌هاي كبدي رنج مي‌برند، آتنولول را بايد يا ترجيحا قطع يا زير نظر پزشك آن را جايگزين كنند.

۵- سيگار بايد در اسرع وقت كنار گذاشته شود.

۶- علائمي همچون سرگيجه، احساس تنگي نفس پس از مصرف دارو، ظاهر شدن ضايعات پوستي در بدن، اسهال و استفراغ مي‌تواند گوشه كوچكي از عوارض احتمالي اين دارو باشد كه بايد با مشاوره پزشكي اين عوارض را درمان كرد.